बसन्तपुर अवस्थित रहस्यमय इन्द्रपुर मन्दिर !

राजा प्रताप मल्लको पाला (सन् १६४१ - ७४) मा बनेको यो मन्दिरलाई रहस्यमय मन्दिरको रुपमा लिइन्छ l नाम इन्द्रपुर मन्दिर भित्र चाहिं शिवलिंग भेटिन्छ l मन्दिरको ढोकामा कुनै तोरण राखिएको छैन, जसले गर्दा कुन चाहिं देवता भनेर छुट्याउन सकिंदैन l मन्दिरको भुइँतल्लाको दक्षिणतर्फ गरुड राखिएको छ, जसले बिष्णु पो हो कि भनेर अलमलाउँछ l

जानकारको भनाई अनुसार उहिले इन्द्रजात्राको बेलामा यो मन्दिरको माथिल्लो तल्लामा इन्द्रको मुर्ति सजाउने गरिन्थ्यो रे ! मन्दिरको निर्माण गर्दा यसको सक्कल नक्सा डिजाइन अनुसार गरिएको छैन l सामान्य छानाको बनावट रहेको यस मन्दिरको भुइँ र पर्खाल खम्बाहरु एक आपसमा नमिल्ने गरि बनाइएको छ रे !!

श्रोत : An Introduction to Hanuman Dhoka

हनुमान ढोका : पंचामुखी हनुमान

हनुमान ढोका दरवार परिसरभित्र मोहन चोक अवस्थित गोलाकार यो ५ तल्ले मन्दिरलाई पन्चमुखी हनुमान मन्दिर भनिन्छ । सर्वसाधारणलाई प्रवेश निषेध गरिएको यस मन्दिरमा पुजारीहरुले पुजा गर्दा मात्र खोल्ने गरिन्छ ।

कथाअनुसार, रामायणमा जब राम र रावणको युद्ध भै रहेको थियो, रावणले पथालाको अहिरावणसंग सहयोग मागे । राम र लक्ष्मणलाई बचाउन हनुमानले यहि बेला पन्चमुखी हनुमानको रुप धारण गरेका थिए । यिनको पन्चमुखी अवतारमा हनुमान, ह्याग्रीब भैरब, नरसिंह, गरुड र बराहको स्वरुप पाइन्छ ।

अहिरावणले रावणकै भाइ बिभिषणको रुप धारण गरे र राम लक्ष्मणलाई मायाजालमा पारेर पथाला लोकमा लगे । हनुमान राम लक्ष्मणको खोजीमा पथाला लोकमा पसे । हनुमानले अहिरावण पाँच दिपहरुमा चारै दिशामा लुकेर बसेको चाल पाए । दिपहरुबाट निस्केको धुवाँले निस्सासेर मर्न सक्ने अवस्था थियो । यसैबेला हनुमानले पांच मुख भएका पन्चमुखी हनुमानको रुप धारण गरे र चारै दिशामा फुकेर दिपहरुलाई निभाए र अहिरावणलाई मारे ।